روَیت هلال ماه رمضان

محسن رئیسی

چرا مراجع تقلید در دیدن هلال ماه رمضان یا شوال، با هم اختلاف دارند؛ با این که ماه قابل رؤیت می باشد و با این دستگاه های پیشرفته، آیا ممکن است یک مرجع ماه را ببیند و دیگری نبیند؟

راه های ثبوت هلال از جهت فقهی عبارتند از:

1. خود شخص ماه را ببیند.

2. عده ای که از گفته آنها یقین پیدا می شود، بگویند ماه را دیده ایم (و به طور کلی هر چیزی که به واسطه آن یقین پیدا شود؛ مثل خبر دو نفر عادل که به آن بینة شرعیه می گویند).

3. گذشتن 30 روز از اول ماه قبل (که اول ماه بعد ثابت می شود).

4. حکم حاکم شرع؛ اگر علم به خطای او وجود نداشته باشد.

در واقع، آن چه یقین آور است، می تواند ملاک قرار بگیرد و از این جاست که اختلاف حاصل می شود؛ یعنی برای شخصی از طریق یکی از راه ها، یقین حاصل می شود و برای شخص دیگری، چنان یقینی حاصل نمی شود و چنین چیزی، طبیعی است و مشکلی را هم برای کسی ایجاد نمی کند؛ چون هر کس وظیفه دارد به یقین خود عمل کند؛ گرچه دیگران از این یقین برخوردار نباشند؛ اما متأسفانه در جامعه فعلی ما، مسئله اختلاف در تعیین روز عید فطر، بسیار بزرگ جلوه داده شده است و خیلی ها آن را موجب اختلاف و بروز مشکل قلمداد می کنند.

باید توجه داشت که ریشه اختلاف فقها در این مسئله، مربوط به مبانی فتاواست.

بعضی از فقها رؤیت هلال با چشم مسلح به تلسکوپ و دوربین را در ثبوت اول ماه کافی، می دانند؛ اما گروهی دیگر از آنان فقط رؤیت با چشم غیر مسلح را درست می دانند.

همچنین مبنای برخی از آنان در ثبوت اول ماه، اشتراک در شب است؛ یعنی در لحظه رؤیت هلال در نقطه ای از زمین، ماه جدید برای سایر نقاطی هم که در شب قرار گرفته اند، ثابت می شود؛ اما مبنای عده ای دیگر، اشتراک آفاق است؛ یعنی اگر ماه در شهری دیده شود، تنها در آن شهر و شهرهایی که هم افق با آن باشند، اول ماه ثابت می شود.

همچنین نظر دیگری هم هست که اگر در شهری ماه دیده شود، در آن شهر و شهرهایی که در طرف شرق آن شهر باشند، اول ماه ثابت می شود.

Image CAPTCHA
کد نمایش داده شده در تصویر روبرو را در کادر بالا وارد نمایید.