چه کنیم که روزی با برکتی داشته باشیم

...

 


چه کنیم که روزی با برکتی داشته باشیم؟

بسیار شنیده ایم که می گویند فلان پول یا فلان وسیله با برکت بوده،این نشان دهنده ی زیاد بودن آن نیست،بلکه ...

بسیار شنیده ایم که می گویند فلان پول یا فلان وسیله با برکت بوده،این نشان دهنده ی زیاد بودن آن نیست،بلکه نشان دهنده ی خیر فراوانی است که برای صاحبش داشته است.
«برکت در لغت مأخوذ از برکه و محل نگهداری آب در بیابان و به معنای حفظ وماندگاری ،افزایش،زیادت، نیک بخشی و سودمند بودن است[1]و به معنای «پایدار ماندن خیری است که از جانب خدا در چیزی نهاده شده است[2] وقتی در چیزی برکت هست،یعنی خیر فراوان دارد؛حتی اگر به شمارش نیاید اما بهره مندی زیادی به خود شخص و دیگران می رساند.
برکت،گستره ی وسیعی دارد؛در مادیات مثل غذا،پوشاک و فرزند؛در معنویات مثل وقت وکتاب،گاهی هم خود فرد برکت می یابد یعنی وجود پر برکت پیدا می کند.
البته باید بدانیم که منشأ همه ی برکات خداوند متعال است، چون اوست که به اندازه ی ظرفیت مخلوقاتش به آنها وسعت می دهد.خداوند،قرآن واهل بیت را مبارک ومجرای برکت خود قرار داده است.اهل بیت سرچشمه ی همه ی برکاتند. خداوند،قران را ذکر مبارک[3] نام گذارده.
«از انجا که خداوند نظام آفرینش را طوری قرار داده که همه ی ابزار و امکانات باعث رشد انسان شود،جوشش برکات مادی ومعنوی،هم جواری نزدیکی باهم دارد؛ مثلا در متون اسلامی اموری مانند:نماز ،حج و دعا باعث برکت مادی وتوسعه ی اقتصادی می شودوهمچنین کارو تلاش درست برای رسیدن به مادیات،خود عبادت شمرده می شود.چون هر دو باعث سازندگی انسان می شود[4]
درقرآن کریم هم جوار بودن اسباب مادی و معنوی با صراحت بیان شده است:«اگر اهل آبادی ها ایمان آورده وتقوا پیشه می کردند،به تحقیق،برکت هایی از آسمان و زمین بر انان می گشودیم[5]

عوامل برکت ساز عبارتند از:
الف)سحرخیزی
سحرخیز باش تا کامروا باشی،بزرگان با بیداری در دل سحر دست به سوی خالق بی نیاز و روزی ده بی همتا دراز کرده و ضمن عبادت و عشق ورزی با او،طلب روزی می نمودند.
بیداری بین الطلوعین باعث توسعه ی روزی است.متاسفانه در سبک زندگی فعلی،مردم شب ها تا دیر وقت بیدار مانده و نوعا سحرها وبین الطلوعین و اول صبح در خواب به سر می برند ولی در سبک زندگی اسلامی،شب ها باید زود خوابید وبیداری را از دل سحر شروع کرد که تاثیر شگرفی در توسعه ی روزی مادی ومعنوی انسان دارد.در روایات شروع کسب،بعد از نماز اول صبح می باشد و این وقت باعث برکت در کسب وکار است.
 حضرت علی(ع)می فرماید:«صبح خیز باشید که در آن برکت است. »[6]
امام صادق(ع)می فرماید:«جدیت وتلاش کنید هرگاه نماز صبح گزاردید و بازگشتید،صبحگاهان در پی روزی روید و کسب حلال کنید؛چراکه خدای عزوجل به زودی روزیتان می دهد ویاریتان می رساند[7]
دیر به سرکار رفتن رفتاری است که متاسفانه از جوانان امروز سر می زند و مورد پسند ائمه اطهار نیست،معلی می گوید:حضرت صادق مرا مشاهده کردند که دیر به سرکارم که بازار بود،می رفتم؛حضرت فرمود:«زود به دنبال چیزی که موجب عزت توست برو»[8]

ب)تغذیه ی مبارک
در کتب روایی ،بعضی ازغذاها و میوه ها بعنوان غذاها ومیوه های مبارک و برکت ساز معرفی گشته اند؛ازجمله: عدس،رسول خدا(ص) می فرماید:«برشما باد خوردن عدس،زیرا که عدس پاکیزه و مبارک است.وهمانا عدس باعث نرم شدن قلب و فراوانی اشک می شود.و به درستی که هفتاد پیامبر به عدس برکت داده شده اند و آخرین آنها عیسی بن مریم می باشد[9]
نمک؛حضرت علی(ع)می فرماید:«برکت بر سفره ای است که در آن نمک باشد[11]
جو؛حضرت رضا(ع)می فرماید:«فضیلت نان جوبر نان گندم،همانند فضیلت ما اهل بیت بر سایر مردم است.هیچ پیامبری نبوده،مگر آن که مردم را به خوردن نان جو دعوت فرموده و برآن مبارک باد گفته است.نان جو، قوت و غذای انبیاء الهی و نیکان بوده است و داخل هیچ شکمی نمی شود مگر آن که هر دردی که درآن است بیرون آورد.[12]» پیامبر اکرم نان جو را همراه با سبوس آن تناول می کرد.[13]
خربزه؛پیامبر خربزه را میوه ای بهشتی که در آن برکت وهزار رحمت وشفای هر دردی می دانست ومی فرمود:« خربزه را گاز بزنید و بخورید وقاچ نکنید،زیرا این میوه مبارک وپاک است و دهان را پاک کرده،قلب را مقدس می کند.دندان شما را سفید و خدا را راضی می گرداند.بوی آن از عنبر است و آب آن از کوثر و گوشت آن از فردوس و لذتش از بهشت وخوردنش عبادت است[14]
غذاهای دیگری که تصریح به برکت آن شده است:گوشت،شیر و شیرمادر است.

ج)مشورت ومشارکت
هم کاری،هم فکری و مشورت با آنان که دارای روزی وسیعی هستند،در گسترش و وسعت روزی کمک می کند؛ علاوه برآن استفاده از نظرات و تجربه های دیگران،راه های زیادی را برای غنی تر شدن پیش روی می گذارد.حضرت علی (ع)می فرماید:«باآن کس که روزی به او روی آورده شراکت کنید که او توانگری را سزاوارتر و روی آمدن روزگار خوش را شایسته تر است[15]

د)ازدواج
هرکس می خواهد از فقر ونداری برهد و توانگر وصاحب عزت شود،یک راهش ازدواج است.امام صادق(ع) می فرماید:«جوانی از انصار نزد رسول خدا آمد و از نیازمندی خود نزد وی شکایت کرد.آن حضرت به وی فرمود: ازدواج کن.پس جوان(درفرصت دیگر)گفت:من(ازدواج نکرده)شرم دارم نزد پیامبر بروم.پس مردی از انصار به وی پیشنهاد ازدواج داد وگفت:دختری زیبارو دارم؛آنگاه وی را به ازدواج آن پسر دراوردو پس از این ازدواج خدا روزی جوان را گسترش دادونزد پیامبر رفت و وی را از حال خود باخبر ساخت.رسول خدا فرمود:ای گروه جوانان برشما باد به همسر گزیدن.[16]»
البته ناگفته نماند که برای این که امر خداوند تحقق یابد،خود جوانان هم باید از روابط غلطف خود محوری ها، تجمل گرایی ها،اسراف ها وموانع دست وپا گیر دوری کنند؛درچنین صورتی درمسیر اطاعت الهی از فضل او بهره مند می شوند.

ه)پرداختن به امور عبادی
به غیر از اسباب مادی و دنیوی،یک سری از اسباب معنوی می تواند در رزق انسان تاثیر بگذارد که به شرح ذیل است:
وضو؛امام صادق (ع)می فرماید:«آن که بی وضو در پی حاجت خود برود و نیازش برآورده نشود،جز خویشتن را سرزنش نکند.[17]»ازاین حدیث چند نکته مهم به دست می آید:
1-پیوند ناگسستنی دین و دنیا؛بدین معنا که مناسب است در امور دنیوی با وضو بود تا خدا از یاد انسان نرود؛
2-توجه به روح توحیدی و الهی در کارهای دنیوی؛
3-احساس عدم استقلال انسان در فعالیت های زندگی؛چراکه بخشی از کارها با توفیق الهی به دست خود انسان انجام می گیرد و بخشی دیگر اثر توجه وعنایت غیبی خداست.توجه خدا به آدمی نیز مایه یبرکت کار است؛یعنی تمام نعمت ها به اراده ی الهی است،لیکن گاهی مشهود است و به دست خود انسان موجود می شود و زمانی غیر مشهود و از راههای پیش بینی نشده به دست می آید.[18]»
رسول خدا فرمود:«هرکس دوست می دارد که خیر و برکت خانه اش زیاد شود حتما قبل از غذا خوردن وضو بگیرد.[19]»
نماز؛از پیامبر خدا راجع به نماز پرسیده شد،فرمود:«نماز از شرایع دین است و خشنودی خداوند ....و ایمان و نور معرفت و برکت در روزی را به دنبال خواهد داشت.[20]»
نمازشب؛امام صادق(ع) می فرماید:«نماز شب صورت را نورانی و نماز شب،بوی را خوش نموده و نماز شب موجب جلب روزی است.[21]»
بسم الله در آغاز کارها؛امیرالمومنین(ع)می فرماید:«هرگاه یکی از شما در حجره اش را باز می کند،بسم الله بگوید، چرا که شیطان را فراری می دهد.هرگاه یکی از شما وارد خانه اش شدبسم اللخ بگوید چون باعث نزول برکت و رحمت می شود و ملائکه بااو انس می گیرند.[22]»
شکرگزاری؛روحیه ی تشکر وسپاس گزاری از خداوند علاوه بر فزونی نعمت از عوامل برکت خود شخص به شمار می رود.
قرآن کریم می فرماید:«وآن گاه پروردگارتان اعلام کرد که اگر واقعا سپاس گزاری کنید،شما را افزون خواهم کرد واگر ناسپاسی کنید قطعا عذاب من سخت تر خواهد بود.[23]»بعضی این آیه را اشتباها ترجمه می کنند؛اگر شکر کنید نعمتتان افزایش می یابددرحالیکه آیه بیان می کند:خود شما افزایش می یابید یعنی خداوند به شما برکت می دهد.
اطاعت از خداوند؛اصل عبادت،عبدیت و بندگی خداست.یعنی اطاعت کامل از اوامر الهی.امام رضا(ع) فرمود:« خداوند به پیامبری وحی نمود:هرگاه اطاعت شدم،راضی شدم و وقتی راضی شدم مبارک کردم و برای برکت من هیچ پایانی وجود ندارد.[24]»
دعا؛دعا از کلیدهای خزائن الهی است که بسیاری از گره های زندگی مارا باز می کند.پیامبر اکرم(ص) می فرماید: «دعا اسلحه ی مومن و عمود دین و نور آسمان وزمین است.آیا شما را به سلاحی که شمارا بر دشمنتان پیروز و رزقتان را جاری می کند،راهنمایی کنم؟پاسخ دادند،آری ای رسول خدا!فرمود:خدایتان را شبانه بخوانید چراکه دعا سلاح مومن است.[25]»
البته دعا باید همراه تلاش انسان باشد نه به جای کار و تلاش!پس برای فرار از مسوولیت و با تنبلی نمی توان توقع لطف و فضل خدا را داشت.
زکات؛امیرالمومنین فرمود:«ای کمیل!برکت در مال کسی است که زکات می دهد.[26]
صدقه؛رسول خدا می فرماید:«با صدقه دادن رزق را برخود فرود آورید.[27]»حضرت علی (ع)نیز می فرماید:«برکت مال در صدقه دادن است.[28]یا درجای دیگر فرمود:صدقه ی نیکو،دین انسان را قضا کرده و از خود برکت ببرجای می گذارد.[29]
استغفار؛ازبهترین عباذات برای ریزش پیاپی نعمت های الهی،استغفار است.خداوند در قرآن کریم از زبان حضرت نوح(ع)با قوم خود می فرماید:«پس گفتم:از پروردگارتان آمرزش بخواهید که او همواره آمرزنده است تا برشما از آسمان باران پی در پی فرستد وشما اموال وپسران یاری کند وبرایتان باغ ها قرار دهد ونهرها برای شما پدید آورد.[30]»
پیامبر اعظم(ص)می فرماید:«بسیار طلب آمرزش کنید همانا استغفار روزی را به سوی شما سرازیر می کند.[31]»
تلاوت قرآن؛امام صادق(ع)فرمود:«هرکس قرآن  بخواند،او بی نیاز است وبعد ازآن فقری نخواهدبود.[32]»

و)تخلق به اخلاق حسنه
در دیگاه دین،اخلاق خوب منشا بسیاری از خیرات است؛ازجمله:جلب روزی و زیاد شدن آن.
در مورد تاثیراخلاق اسلامی در رزق به چند نکته باید توجه کرد:
-تخلق به اخلاق اسلامی،صرفا در زیبا سازی پوسته نیست،بلکه در زیبا سازی هسته است که خود به خود به زیبایی پوسته نیز می انجامد.پس باحفظ خوش رویی،افکار،رفتار وگفتار انسان می بایستبدون آلودگی باشد.
-در تجارت وتولید،باوجود انکه گرفتن پول و دادن ان و درکل منفعت حلال،یک ارزش است،اما در اسلام فقط کسب سود اقتصادی بیشتر مراد نیست،بلکه هدف والاتر،قرب الی الله است.دراینجا حتی اگر منفعت اقتصادی چندانی هم به دست نیاید،همان نیت خوب ودرستی اخلاق،خود،ارزشمند و تاثیرگذار است؛چنان که امام باقر(ع)می فرماید:«هر که خوش نیت باشد،روزیش زیاد می شود[33]
-اخلاق خوب،فقط اخلاق کاری وجذب مشتری درهنگام خرید و فروش نیست،بلکه مجموعه ای از رفتارهای متعادل ومحبت آمیز بازن،فرزندوفامیل و همسایگان را شامل می شود .در تقدیر معیشت،همدلی بهتر از ثروت زیاد است.
 
ز)رعایت عدالت
عدالت در حوزه فردی و اجتماعی باعث وسعت رزق و برکت در زندگی می شود.در حوزه فردی عدالت یعنی رعایت تقوا،پرهیزگاری و دوری از گناهان.قرآن کریم دراین باره می فرماید:«وهرکس ازخدا پرواکند،خدا برای او راه گشایش قرار می دهد وازجایی که گمان نمی کند به او روزی می رساند.[34]»

ح)حسن روابط اجتماعی
سلام گفتن؛در سلام اسراری نهفته است.سلام،از نام های مبارک ومقدس خداوند است.سلام ما به یکدیگر سنت پسندیده و درخواست دعا برای همدیگر استودرود،تحیت و خوش آمد گویی در میان پیامبران،مومنان،بهشتیان،فرشتگان و ....واژه«سلام»است.
بنابراین سلام کردن یک سبک قرآنی است وبه خیر و برکت می انجامد.پیامبر اعظم(ص)می فرماید:«به هرکه برخوردی سلام کن تاخدا برحسنات تو بیفزاید،و در خانه ی خودت سلام کن تاخدا در برکت تو افزاید.[35]»
صله ی رحم؛روابط خانوادگی و فامیلی می تواند در برکت وتوسعه ی رزق موثر باشد؛پیامبر اکرم(ص) می فرماید:« هرکس برای من یک چیز را ضمانت کند من برای او چهار چیز راضمانت می کنم.هرکس صله ی رحم کند،خانواده اش را دوست بداردو روزی اش وسیع می گردد و عمرش طولانی می شود وخداوند اورا به بهشتی که وعده اش را داده است داخل می کند.[36]»
امانت داری؛پیامبر اعظم (ص) می فرماید:«امانت داری روزی را زیاد می کند.[37]»
همسایه داری؛امام صادق(ع)می فرماید:«خوش رفتاری با همسایه،موجب افزایش رزق است.[38]»
حسن معاشرت؛امام سجاد(ع)می فرماید:«سخن نیکو مال وروزی را افزایش می دهد.[39]»مطمعنا خوش رفتاری وترک جدال با مردم هم زمینه سازروزی معنوی است وهم دل ها رابه هم نزدیک ترو موجبات پیشرفت را فراهم می کند وهم اثرات مثبت آن در ازدیاد روزی به وضوح دیده می شود.
اطعام؛امیرالمومنین (ع)می فرماید:«آنچه بخوری برود و آنچه بخورانی،فراوان وپربرکت می گردد.[40] »امام صادق(ع) می فرماید:«روزی کسی که اطعام میکند سریعتر از فرو رفتن کارد در کوهان شتر به سویش می آید[41]
در روایات عوامل دیگری نیز برای برکت یاد شده استکه فهرست وار ذکر می گردد:نام پیامبران و ائمه اطهار را روی فرزند گذاردن،حضور پیرمردان ،عیادت،مریض،رفت وآمد مومن میان مردم،معامله ی مهلت دار،قناعت،نوشتن «برکه لنا»روی کالا ولباس ها،باران،آب،گوسفند وگاو شیرده،تنور در خانه داشتن،سایه ،نهر،فرزند دختری و مهریه کم[42]
 
 

منبع : عیش و معاش - دکتر بانکی پور

----------------------------------------
پی نوشت :
[1] بهشت اخلاق،مهدی نیلی پور،ج3،ص751
[2] (المفردات راغب)
[3] انبیاء/50
[4] تلخیص از خیر وبرکت در قرآن وحدیث،محمد محمدی ری شهری،صص343-341
[5] اعراف/96
[6] تصنیف غررالحکم و دررالکلم،ص441
[7] الکافی،ج5،ص79
[8] وسائل الشیعه،ج12،ص3
[9] صحیفه الامام رضا(ع)،ص75
[10] صحیفه الامام رضا(ع)،ص90
[11] مستدرک الوسائل،ج16،ص326
[12] الکافی،ج6،ص304
[13] به نقل از ترمذی در ص10«الشمائل»او قول سهل بن سعد
[14] مستدرک الوسائل،ج6،ص410
[15] نهج البلاغه،ص509
[16] الکافی،ج5،ص330
[17] من لا یحضره الفقیه،ج3،ص157
[18] مفاتیح الحیاه،عبدالله جوادی آملی،ص581
[19] الخصال،ج1،ص13
[20] مستدرک الوسائل،ج3،ص77
[21] علل الشرائع،ج2،ص363
[22] وسائل الشیعه،ج5،ص329
[23] ابراهیم/7
[24] الکافی،ج2،ص275
[25] النوادر،ص16
[26] تحف العقول،ص171
[27] قرب الاسناد،النص،ص118
[28] تصنیفغررالحکم و دررالکلم،ص395
[29] وسائل الشیعه،ج9،ص368
[30] نوح-10-12
[31] کنزالفوائد،ج2،ص197
[32] بحارالانوار،ج76،ص256
[33] تحف العقول،النص،ص259
[34] طلاق/2-3
[35] بحارالانوار،ج73،ص3
[36] صحیفه الامام رضا(ع)ص56
[37] تحت العقول،النص،ص45
[38] الکافی،ج2،ص119
[39] الامالی،النص،ص2
[40] غررالحکم،ص379
[41] مکارم الاخلاق،ص135

 

Image CAPTCHA
کد نمایش داده شده در تصویر روبرو را در کادر بالا وارد نمایید.